Projectvoorstel – Ode aan de Noot
Voedselbos De Noteneters
Op 18 september 2023 werd het projectplan van openbaar voedselbos De Noteneters vastgesteld. In 2024 en 2025 zijn inmiddels 5.000 pioniers, bomen en struiken geplant. Rond het notenbos is een betrokken en groeiende community ontstaan: vrijwilligers werken wekelijks samen aan de aanplant en het onderhoud. De ontwikkeling van het bos is te volgen via www.denoteneters.nl.
Vanaf de start is cultuur een vast onderdeel van onze manier van samen werken. Jaarlijks verbinden we natuur met kunst en beleving:
• In 2024 verscheen het notenlied ‘Hee ga je mee naar het notenbos’
• In 2025 werd de theatervoorstelling De droomboom opgevoerd in het bos
Voor 2026 hebben vrijwilligers van De Noteneters gebrainstormd over verdere groei van het bos — in beplanting, community en zichtbaarheid. Unaniem werd het belang van promotie van noten onderstreept. Dit idee is uitgewerkt in het kunst- en participatieproject:
Ode aan de Noot
Achtergrond en betekenis
Noten spelen een belangrijke rol in:
• klimaatbestendige landbouw
• biodiversiteit
• de eiwittransitie
De naam De Noteneters verwijst naar De Aardappeleters van Vincent van Gogh: een ode aan mensen die verbonden zijn met hun voedsel en landschap. Wij merken dat een plek meer betekenis krijgt wanneer zij verbonden wordt aan mensen en verhalen, en niet alleen aan “groen”. Zo ontstaat vanzelf een verbinding tussen mens, eetbare natuur, landschap en cultuurhistorie.
Het kunstwerk: De Notenmoeder
Op het perceel verrijst een 5 meter hoog landschapskunstwerk:
Een vrouwfiguur, een moeder, gevlochten uit wilgentenen.
Zij houdt een noot boven haar hoofd — een gebaar van eerbied en dankbaarheid: de Ode aan de Noot.
Haar armen staan open. In de holte van haar armen wordt een jonge notenboom geplant.
Terwijl de boom groeit, blijven haar armen de steeds groter wordende boom omvatten. Zo verbeeldt het kunstwerk:
• zorg voor toekomstige generaties
• de verbondenheid tussen mens en boom
• groei, tijd en vergankelijkheid
LandArtkunstenaar Hester Pilz uit Oirschot www.hesterpilz.nl. Schetsen van het beeld zijn opgenomen in de bijlage.
Samen maken: participatie en vakmanschap
Het beeld wordt in enkele weekenden met een speciale techniek gevlochten en opgebouwd onder leiding van Hester Pilz samen met:
• vrijwilligers van De Noteneters
• omwonenden met (klein)kinderen uit de omliggende wijken
• vrijwilligers geinteresseerd in cultuur / natuur uit de regio
• ouders en er is natuurbelevingsopvang voor kinderen
• scouting (nog verzoek)
Het kunstwerk wordt vervaardigd uit soepele wilgentenen — een specifieke soort die geschikt is voor vlechttechniek. Voor het materiaal werken wij samen met Natuurwerkgroep Boxtel.
Zo is het kunstwerk niet alleen een object, maar ook een sociaal maakproces dat mensen verbindt met natuur, ambacht en elkaar. Ouders met kinderen zijn welkom. We bieden oppas op het perceel zodat kinderen kunnen kiezen om mee te helpen of om te spelen.
Landschappelijke waarde
Het perceel van De Noteneters is zichtbaar vanaf de A2. Het beeld wordt geplaatst aan de zuidzijde van het terrein, op een plek waar het goed zichtbaar is in het landschap. Zie plattegrond in bijlage.
Het kunstwerk verrijkt daarmee het cultuurlandschap en fungeert als herkenningspunt voor het voedselbos.
Omdat het beeld volledig uit natuurlijke materialen bestaat en uiteindelijk vergankelijk is (na 10 jaar nog in takt), is er geen vergunning nodig op dit particuliere terrein. De grondeigenaren, Stichting Foda Silva, steunen het initiatief.
Planning
Fase Periode
Voorbereiding maart / april / mei 2026
Realisatie kunstwerk juni
Openstelling en publieksactiviteiten vanaf eind juni
Het beeld vergt onderhoud. Na een paar jaar zullen nieuwe takken moeten worden bijgestoken. Het beeld wordt dusdanig ontworpen dat dit mogelijk is.
Educatie en publiek
Rond het kunstwerk organiseren we verhalen over eetbare natuur, klimaatverandering en biodiversiteit:
• rondleidingen in het voedselbos voor bezoekers en wandelaars
• educatieve programma’s voor schoolklassen over eetbare natuur
• activiteiten rond noten, voedselbossen en biodiversiteit
Het beeld vormt een aansprekende ingang om een breed Brabants publiek te vertellen over het belang van notenbomen en notenconsumptie.
De Noteneters zijn bovendien ondertekenaar van het Nootplan, een landelijk manifest dat het belang van notenteelt en notenconsumptie onderstreept.
Daarnaast dienen wij dit plan in bij Natuur in Eigen Hand (wedstrijd) en Van Gogh Nationaal Park.
Inbedding in bredere biodiversiteitsontwikkeling
De Notenmoeder is één van de nieuwe deelprojecten binnen de verdere ontwikkeling van het voedselbos. In 2026 werken we daarnaast aan:
• bijvriendelijke beplanting (via lokale biologische kwekers), aanplant pioniers (dank aan meerbomen.nu) en struiken via struikrovers
• een bijenburcht
• een flauwe oever
• buiten meewerkdagen voor bedrijven en gemeenten
Communicatie
We sturen persberichten en hebben tot op heden dusdanig goede contacten met de pers en hebben een aansprekend verhaal dat al onze berichten worden gepubliceerd. DTV, Omroep Dommelland, Brabants dagblad, Brabants centrum etc. Met dit project richten we ons ook op de landelijke pers.